History

Toni Etneo werd in Houthalen geboren en woonde nooit in Italië. Hij gaat wel tot vijftien keer per jaar naar het land van zijn ouders om nieuwe wijnen te ontdekken.

"Mijn vader kwam in 1952 naar hier om in de mijn te werken", verduidelijkt hij. "Mijn moeder volgde hem pas een tijdje nadien. Dertig jaar geleden keerden ze terug naar Italië omwille van de gezondheid van mijn vader, die stof op de longen had. Ze kozen voor een warme streek in de hak van Italië. Het werd Puglia, niet zo ver van Lecce. Ze wonen daar nog steeds. Eén keer per jaar ga ik hen bezoeken.

Vier van de zeven kinderen - zes werden hier geboren - gingen destijds mee terug omdat ze nog te jong waren om op eigen benen te staan. Ik bleef alleen achter met een broer van me. Ik was pas zestien en moest zelf voor het huishouden zorgen. Het was geen gemakkelijke tijd, maar ik kreeg er wel een grote zelfstandigheid door. Op mijn zeventiende begon ik als bediende te werken bij Echo in Houthalen. In mijn vrije tijd ging ik helpen in verscheidene restaurants. Daar groeide mijn interesse voor wijn.

Ik wist dat Gaja, Ca'del Bosco, Fontodi en zoveel andere huizen een enorm potentieel hadden. Daarom opende ik een jaar of vijftien geleden een zaak in de Minderbroederstraat in Hasselt, maar die werd al snel te klein. Vandaar dat ik naar Zonhoven uitweek.

Selezione Vini Italiani is nu gevestigd op industrieterrein “De Waerde”. Het zachtgele gebouw in Toscaanse stijl steekt schril af tegen de koude betonblokken van de belendende bedrijven.

Welke plaats neemt Gaja in de Italiaanse wijnwereld in?

Toni Etneo: "Hij is de allergrootste. Er zijn veel nieuwe sterren in de Italiaanse wijncultuur, maar zij moeten hun duurzaamheid nog bewijzen. Als je een Gaja van dertig jaar geleden opentrekt, heb je nog altijd een perfecte wijn. Wie op een wijnkenner indruk wil maken, hoeft niet meer te doen dan zo'n fles bovenhalen. Angelo is de zestig gepasseerd en gaf de fakkel door aan zijn dochter. Ik ben heel blij dat ze volgende week naar België komt. Ik was allang van plan in de Belgische topgastronomie iets te doen met hun wijnen, maar ik wist niet precies wat. Met de medewerking van Luk De Rooze, een van mijn vertegenwoordigers, kreeg ik het plaatje in elkaar. Hij werd in 2002 uitgeroepen tot de beste sommelier van België en werkte drie jaar in De Karmeliet. Dinsdag zit daar 130 man, waaronder veel bekend volk. Het was in geen tijd uitverkocht."

Nog geen eeuwigheid geleden zwoeren de meeste toprestaurants bij Franse wijnen. Hoe komt het dat Italië zich nu zo manifesteert?

"De nieuwe generatie chefs ontdekte dat Italië enkele zware troeven heeft: het microklimaat, de bodemstructuur, de mentaliteit van de mensen, twintig regio's, de variatie. De bekende Barbaresco-wijnen worden in amper vier dorpjes gemaakt door 280producenten, de Barolo's in elf dorpjes door maar liefst 990 producenten. De wijnen uit Piemonte en Toscane krijgen nu overigens zware concurrentie uit het zuiden, waar nog zeer betaalbare wijnen worden gemaakt."

Je sprak daarnet van de mentaliteit van de mensen. Hoe kan die zich weerspiegelen in een glas wijn?

"Ik kan dat illustreren met twee voorbeelden. De eigenaar van Fontodi is een stijlvolle man. Zijn klasse wordt weerspiegeld in de Flaccianello, een op en top elegante wijn. In Wine Spectator kreeg die een score van 100 op 100. Francesco Martini di Cigala is het andere uiterste: hij heeft schoppen van handen en een dikke baard. Zijn Percarlo is net zoals hijzelf veel ruwer, maar eveneens van een uitzonderlijk niveau."

Hoe Italiaans denk en leef jij?

"Ik ben een Italiaanse Limburger en verenig het beste van twee werelden in me. Ik beheers het Italiaans, maar denk in het Nederlands. Vanaf de geboorte werd ik katholiek opgevoed. Mijn plechtige communie deed ik zelfs twee keer: één keer hier en éé;n keer in Italië. Mijn geloof heb ik nooit afgezworen. Ik zeg niet dat ik nog iedere week naar de mis ga, maar we zijn wel voor de kerk getrouwd. Ik vind dat heel belangrijk. Wat de keuken betreft, zweer ik op weekdagen bij Italiaans. 's Zondags ga ik bij mijn schoonouders Belgische kost eten. Ik laat me graag door hen verrassen. Met witloof en stoofvlees, om maar iets te noemen. Daar drink ik altijd een blond biertje bij. Wist je trouwens dat Angelo Gaja verzot is op Belgische bieren? Als ik hem ga bezoeken, neem ik altijd een assortiment mee."

Is je echtgenote gepassioneerd door wijn?

"En nog geen klein beetje! We leerden elkaar zes jaar geleden kennen. Vanaf het begin ging ze mee naar Italië om te proeven. Ze heeft een heel eigen, diepgaande manier van degusteren. Ze houdt trouwens van Italië, net zoals ik van België houd. Veel mensen beseffen hier niet in wat voor een prachtig land ze leven. Altijd maar klagen, staking hier en staking daar. Ze zouden eens moeten gaan kijken in andere landen."

Voor welke Italiaanse voetbalclub supporter je?

"Juventus. Dat is me met de paplepel ingegeven. Laura heeft zelfs twee tutters met het logo van Juve . Ik vond het dan ook vanzelfsprekend dat ik topspits Pipo Inzaghi opving toen hij in België kwam revalideren bij fysiotherapeut Lieven Maesschalck. Ik deed mijn best om hem een thuisgevoel te geven, want twee maanden is lang voor zo'n jonge kerel. Hij is in die periode een halve Antwerpenaar geworden. (lachend) Hij heeft wel enkele pv's gekregen voor overdreven snelheid, geloof ik."

Je bent een heel goeie vriend van Andrea Bocelli. Hoe is die vriendschap ontstaan?

"Meer dan tien jaar geleden kwam hij toevallig langs in mijn winkel in Hasselt. Hij was in het gezelschap van Carlo Bernini, zijn pianist, zijn muziekleraar, zijn ogen, zijn vertrouwensman. Kortom, zijn alles . We geraakten aan de praat, hij nodigde me uit voor een concert en we waren vertrokken. Ik mag wel zeggen dat we elkaar nu door en door kennen. Enkele jaren geleden belde hij me 's nachts zelfs op vanuit een New Yorks restaurant om te vragen welke wijn hij moest bestellen. De sommelier las de wijnkaart voor en ik moest kiezen."

Kan Andrea Bocelli met jou praten over wijn?

"Ik heb hem wegwijs gemaakt en nu is hij er even passioneel mee bezig als ik. Hij heeft nu een eigen wijndomein met een jaarlijkse productie van zesduizend flessen. Overgenomen van zijn vader. Ik heb die man nog gekend. Hij is gestorven terwijl Andrea een concert gaf op het domein van pater Pio."

Heb jij ook iets van hem geleerd?

"En of! Ik bewonder vooral zijn positivisme. Ondanks zijn visuele handicap staat hij lachend in het leven. Hij kon zien tot zijn twaalfde. Daarna kwam hij in een andere wereld terecht. De aanpassing was moeilijk, maar hij heeft zich daarbij neergelegd. Hij dankt God dat hij twee flinke zonen heeft, Amos en Matteo. Ik ben onlangs nog met Karolien en Laura bij hem op bezoek geweest. Hij klaagt nooit. Je hebt jankers en aanvallers. Andrea behoort tot de tweede categorie. Ik probeer ook zo te leven. Je moet niet nadenken, maar voordenken. Als je na-denkt, is het te laat. Toen mijn ouders terugkeerden naar Italië, stond ik er helemaal alleen voor. Ik was verplicht te knokken om vooruit te geraken. Vorige zondag organiseerde ik in De Barrier de jaarlijkse open dagen. Er kwamen 38 producenten uit Italië naar Houthalen om hun wijnen te laten proeven. Zelfs de Italiaanse risottogoeroe Gabriele Feron was er. Zoiets komt niet vanzelf. Daar moet je dagelijks aan werken."

België is een speldenprik op de wereldkaart. Zijn wij goede wijndrinkers?

"Belgen zijn bij de grote wijnmakers gekend als objectieve en professionele wijnproevers. Op dat vlak behoren ze tot de topdrie van de wereld. Ze gaan zelf naar Italië om wijn te ontdekken. Als ik een reisbureau had, kon ik er een fulltime job in de gastro-oenologische sfeer van maken. Wijnliefhebbers een streek laten ontdekken, zou dat geen succes hebben, denk je?"